Umami: nieuwe smaak voor betere voeropname

Biggen hebben een sterke voorkeur voor umami, de hartige ‘vijfde smaak’ die eiwitrijk voer signaleert. Het umami-aroma Appetite combineert ribonucleotiden en glutamaatrijke ingrediënten om voer smakelijker te maken, de voeropname te verhogen en de groei van jonge dieren te stimuleren. Ook bij vleesvarkens, zeugen en melkvee blijken de effecten zichtbaar.

Traditiegetrouw worden aroma’s aan diervoeders toegevoegd om de aantrekkingskracht van het voer en daarmee de voeropname te vergroten. Daarbij is aroma de combinatie van geur en smaak. In de meeste gevallen gaat het om zoetstoffen, fruitaroma’s en vanille.

Het verbod op de veelgebruikte smaakstof natriumsaccharine in biggenvoeders zet de mengvoedersector in beweging, constateerde Monique Baecke al eerder in De Molenaar. Veel mengvoerproducenten vragen zich nu af waarom zoetstoffen eigenlijk als gangbare smaakverbeteraar worden ingezet en verdiepen zich in alternatieven.

Additieven op basis van umami zijn een welkome aanvulling op het beschikbare assortiment aan aroma’s, zeker nu steeds duidelijker wordt dat landbouwhuisdieren een voorkeur hebben voor umami. Umami is de ‘vijfde smaak’: een hartige sensatie, zoals in oude kaas, vlees, paddenstoelen, zeewier en bouillon. Het aantal umamireceptoren in de mond of bek is gerelateerd aan de eiwitbehoefte en aan de hersenfunctie.

“Een zoete smaak wordt geassocieerd met koolhydraten, umami betekent eiwit en juist aan eiwit hebben hoogproductieve dieren – vooral jonge, pasgespeende dieren – veel behoefte”, verklaart Robert Naylor van Inroads International. Hij geeft aan dat biggen tien keer gevoeliger voor umami zijn dan voor zoet. “En eigenlijk is dat logisch, want jonge dieren hebben een hoge eiwitbehoefte, en deze smaak wordt geassocieerd met een hoog eiwitgehalte.”0808

Vier umamireceptoren op de tong

“Umami is eigenlijk geen smaak, maar een synergistisch effect”, zegt Naylor. De aanwezigheid van umami verandert de smaakperceptie, waardoor voer aantrekkelijker en smakelijker wordt ervaren.

Op de tong bevinden zich vier verschillende umamireceptoren, die nucleotiden en (zouten van) aminozuren detecteren. Uit de Aziatische keuken kennen we mononatriumglutamaat (MSG, oftewel ve-tsin) als smaakversterker. MSG heeft weliswaar een hartige smaak, maar niet een heel plezierige. Veel mensen zijn gevoelig voor MSG en ervaren ongemak na Chinees eten met veel ve-tsin. Bovendien bindt MSG slechts aan één umami-receptor en kan daarmee dus nooit de volledige umami-sensatie geven.

Bij varkens detecteren aminozuurreceptoren niet alleen glutaminezuur en asparaginezuur, maar ook andere aminozuren, zoals alanine en lysine. Varkens zijn gevoeliger voor umami dan mensen en dat heeft waarschijnlijk te maken met de hoge eiwitbehoefte van biggen en vleesvarkens.

“Voor een effectieve umami-synergie moeten alle receptoren worden gestimuleerd”, benadrukt Naylor. “Ons umami-aroma Appetite realiseert dat. Appetite is een combinatie van ribonucleotiden en ingrediënten die van nature rijk zijn aan glutamaat, waardoor het optimale umami-effect wordt bereikt.” Onderzoek heeft aangetoond dat de combinatie van glutamaatrijke ingrediënten en ribonucleotiden in Appetite zorgt voor ‘umami-synergie’. Het umami-effect is met Appetite tot wel dertig keer zo groot als met alleen MSG.

Fijn voor de nutritionist

Inroads International startte de ontwikkeling van Appetite in 2019 en het additief is sindsdien steeds verder geoptimaliseerd. “Zo bieden we een iets verdunde versie”, vertelt Naylor. “Dit zorgt ervoor dat het product minder hygroscopisch is (minder water aantrekt).” We weten dat bouillonblokjes in de keuken vocht aantrekken en dat is slecht voor de houdbaarheid. De iets verdunde vorm van Appetite is specifiek ontwikkeld voor de Nederlandse markt, om ervoor te zorgen dat het product twee weken stabiel blijft in een geopende verpakking.

In diervoeders kan Appetite worden toegepast als aanvulling op gistproducten, voor een betere smaak en een sterker umami-effect. Toevoeging van Appetite maakt het ook mogelijk om minder runderbloedplasma in het voer te verwerken, met behoud van de smakelijkheid en tegen lagere kosten.

Fijn voor het dier

Biggen zijn een belangrijke doelgroep voor Appetite, maar ook vleesvarkens en zeugen hebben baat bij toevoeging van het umami-aroma aan hun voer. “Appetite verbetert de voeropname bij zeugen na afbiggen en dat komt de biest- en melkproductie ten goede”, vertelt Naylor.

“We zien ook bij pluimvee mooie resultaten”, vult Rita Groenendaal van GreenValley aan. Dat wekt wellicht verbazing, omdat algemeen wordt aangenomen dat pluimvee nauwelijks reageert op de smaak van het voer. Toch is uit Nederlands onderzoek gebleken dat Appetite de voeropname significant verbeterde en numeriek ook de groei, beide met ongeveer vijf procent. In de eerste tien levensdagen namen de kuikens met Appetite 15 gram meer voer op. “Dat lijkt misschien weinig, maar voor een vleeskuikenbedrijf is dit wel degelijk een relevante verbetering”, benadrukt Groenendaal.

‘Umami is eigenlijk geen smaak, maar een synergistisch effect’

Kippen hebben smaakpapillen in hun bek waarmee ze aminozuren, nucleotiden, vetzuren, bitterstoffen, zout en zuur kunnen waarnemen. Pluimvee heeft nauwelijks smaakgevoeligheid voor suikers.

Ook inzetbaar als lokbrok

Ook bij melkvee kan Appetite succesvol worden ingezet, zo blijkt uit onderzoek in het Verenigd Koninkrijk. “Als we Appetite toevoegden aan de ‘lokbrok’ in de melkrobot, dan nam het aantal dagelijkse bezoeken aan de robot toe van 2,9 tot 3,5. Met alleen een zoetstof in de brok bleef het aantal bezoeken steken op 3,1 keer per dag. Door koeien vaker naar de robot te krijgen, kan de melkproductie duidelijk verbeteren”, zegt Tom Astles, salesmanager bij Inroads International. Hij vertelt dat Appetite in de praktijk ook heeft geholpen om melkvee met een tegenvallende drogestofopname weer aan het eten te krijgen.

Appetite is in de EU toegelaten voor alle diercategorieën, de aanbevolen dosering varieert van 300 tot 750 gram per ton eindvoer.  

Roberts broer Will Naylor is commercial manager en noemt Appetite een extra wapen in de gereedschapskist van de nutritionist. “Appetite is een umamibom met consistente effecten op de aantrekkelijkheid en opname van voer.”

Hoge voeropname is cruciaal

Om ervoor te zorgen dat landbouwhuisdieren hun genetische productiepotentieel kunnen waarmaken, is een hoge voeropname cruciaal. Met umamiaroma’s, zoals Appetite, worden synergistische effecten bereikt die de voeropname stimuleren. Jonge, groeiende dieren hebben een sterke voorkeur voor umamiaroma, vanwege de associatie met eiwit. “Een aantrekkelijk voer trekt dieren naar de trog en houdt ze gretig. We zijn ervan overtuigd dat Appetite hét aroma van de toekomst is in de voeding van jonge dieren”, besluit Robert Naylor.