De Marke realiseerde de afgelopen 5 jaar een behoorlijke reductie van ammoniakemissie in de stal. Door uitsluitend aanpassingen in het rantsoen en vloermanagement toe te passen, verlaagde de uitstoot van ammoniak met 6,5 kg per dierplaats per jaar, van 11,5 naar 5,0, – een afname van circa 57%. Zonder gebruik te maken van technische of dure emissiereducerende systemen, laat De Marke zien dat structurele verbeteringen in het management van voer en mest volwaardige alternatieven zijn voor technische maatregelen. Dat meldt Wageningen University and Research (WUR).
Geen nieuws meer missen? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief
Ureum, een restproduct van het eiwitmetabolisme van het dier, wordt door melkkoeien uitgescheiden via melk en urine. Ureum in urine wordt snel omgezet in ammoniak door het enzym urease, dat overvloedig aanwezig is in mest. Zodra urine op mestbesmeurde oppervlakken terechtkomt, start deze omzetting direct. Een deel van de gevormde ammoniak vervluchtigt naar de lucht, vooral in een open stal met ventilatie.
Door luchtstroming blijft er emissie plaatsvinden. In gesloten situaties, zoals afgedekte mestsilo’s, stopt de emissie zodra een evenwicht is bereikt. Maatregelen om ammoniakemissie te beperken richten zich op het beïnvloeden van dit evenwicht, door factoren als concentratie, temperatuur, ventilatie en contactoppervlak te sturen.
Tips voor ammoniakreductie via het rantsoen
Balanceer energie en eiwit op pensniveau: Om het eiwit goed te benutten is het van belang om de hoeveelheid beschikbare eiwit en energie in de pens goed af te stemmen. Voer bij snel eiwit ook een snelle energiebron. Dit is de kracht van vers gras in het voorjaar, ondanks veel snel eiwit wordt het eiwit goed benut door het hoge aandeel suiker waardoor er goed gemolken kan worden met een laag ureum.
Verlaag het ruw eiwitgehalte in het voer: Minder eiwit in het rantsoen betekent minder ureum in de urine, en dus minder ammoniakvorming. Elke gram minder ruw eiwit verlaagt de ammoniakemissie met ongeveer 1%. Streef naar een rantsoen met maximaal 15% ruw eiwit.
Let op het ureumgehalte in de melk: Ureum in tankmelk is een goede indicator: hoe lager het ureum, hoe lager de ammoniakuitstoot. Dit helpt om het rantsoen beter af te stemmen.
Praktische tips voor ammoniakreductie via beweiding
Laat koeien vaker buiten grazen: In de wei komen urine en mest nauwelijks samen, waardoor er minder ammoniak ontstaat. Dit kan tot wel 0,9 kg NH₃-reductie per dierplaats per jaar opleveren.
Wees bewust van nadelen voor nutriëntenverliezen: Beweiding heeft wel een negatief effect op nutriëntmanagement, omdat de mest en urine relatief geconcentreerd toegediend worden. Urineplekken zorgen voor relatief hoge nitraatuitspoeling en uitstoot van lachgas, zeker wanneer de urineplekken elkaar overlappen.
Beperk beweiding tot specifieke dagdelen: Bij De Marke wordt 6 uur per dag beweid dag van half maart tot eind augustus (drie uur ’s ochtends en drie uur ’s avonds), bij voorkeur rond zonsopkomst en zonsondergang wanneer koeien van nature grazen.
