Voermaatregelen kunnen bijdragen aan het beperken van de gevolgen van hittestress bij vleeskuikens, maar deze zijn niet altijd effectief. Dat blijkt uit het doctoraatsonderzoek waarmee Renée De Baets op 27 mei promoveerde (Ilvo en Universiteit Gent) naar de beoordeling en beheersing van hittestress bij pluimvee.
Door klimaatverandering krijgen pluimveehouders steeds vaker te maken met hoge temperaturen. Vooral vleeskuikens zijn gevoelig voor hittestress vanwege hun snelle groei, hoge stofwisseling en beperkte mogelijkheden om warmte af te voeren. Hittestress leidt onder meer tot lagere prestaties, een verminderde vleeskwaliteit en een verhoogde uitval.
Effect van voer verschilt per temperatuur
In het onderzoek keek De Baets onder meer naar de mogelijkheden om via voeding de warmteproductie van dieren te verlagen. Vooral tijdens de afmestfase, wanneer vleeskuikens het zwaarst zijn en het risico op hittestress het grootst is, blijken aanpassingen in de voedersamenstelling effect te kunnen hebben.
Een verlaging van het ruw eiwitgehalte in het rantsoen zorgt ervoor dat kuikens minder warmte produceren tijdens de vertering. Onder normale omstandigheden gaat dit echter gepaard met een tragere groei en een minder gunstige voederconversie. Tijdens warme perioden verdwijnt dit nadeel grotendeels.
Ook hoger vetgehalte kan helpen
Ook een hoger vetgehalte in het voer biedt mogelijkheden. Omdat kuikens tijdens hitte minder voer opnemen, kan extra vet helpen om toch voldoende energie binnen te krijgen. In de proeven bleken de dieren zich aan te passen aan deze voeders, maar ook hier werden onder normale temperaturen negatieve effecten op groei en voederconversie vastgesteld. Tijdens warme omstandigheden werden die nadelen niet waargenomen.
Volgens De Baets maakt dit het formuleren van een optimaal rantsoen complex. Voerstrategieën die tijdens hitte voordelen bieden, kunnen onder gematigde omstandigheden juist nadelig uitpakken. Daardoor is er geen sprake van een ‘one size fits all’-aanpak.
Weinig effect van additieven via drinkwater
Naast rantsoenaanpassingen onderzocht De Baets verschillende additieven via het drinkwater, waaronder polyfenolen, essentiële oliën, betaïne en functionele aminozuren. Geen van deze maatregelen leidde in de proeven tot aantoonbaar minder hittestress of betere technische resultaten. Sommige toevoegingen hadden zelfs ongewenste effecten, zoals een lagere voeropname en een mindere vleeskwaliteit.
Ook bij leghennen leverden voedermaatregelen beperkte resultaten op. Supplementatie met betaïne bood onvoldoende bescherming tegen de negatieve gevolgen van hitte voor legprestaties en eischaalkwaliteit. Tijdelijke voederbeperking bleek eveneens weinig effectief. Volgens de onderzoekers hadden genetische verschillen tussen rassen meer invloed op de gevoeligheid voor hittestress dan de onderzochte voerstrategieën. Zo blijken witte leghennen gevoeliger voor warmte dan bruine.
Voeding onderdeel van bredere aanpak
De onderzoekers benadrukken dat voeding slechts één onderdeel is van een bredere strategie tegen hittestress. Uit het onderzoek blijkt dat koelsystemen in de stal het meest effectief zijn om het optreden van stressreacties te vertragen. Daarnaast spelen diergebonden factoren, zoals lichaamsgewicht, een belangrijke rol. Zwaardere vleeskuikens blijken sneller last te krijgen van hittestress dan lichtere dieren.
De resultaten worden gebruikt voor de verdere ontwikkeling van hittestressmodellen en praktische hulpmiddelen binnen het project COOLCHICKS, waarmee pluimveehouders het risico op hittestress beter kunnen inschatten en passende maatregelen kunnen nemen.
Renée De Baets verdedigde succesvol haar doctoraat met titel ‘Heat stress assessement and mitigation in commercial poultry under temperate climate conditions’ op 27 mei 2026 in het GUM in Gent. (co)Promotoren zijn dr. ir. Evelyne Delezie (ILVO), prof. dr. Gunther Antonissen (UGent) en prof. dr. ing. Jeroen Degroote (UGent).
