De discussie over ontbossing en biobrandstoffen zet de Europese sojaketen op scherp. Meerdere EU-lidstaten waarschuwen dat nieuwe Brusselse plannen de economische basis onder de Europese sojateelt en verwerking kunnen aantasten.
Aanleiding is een voorstel van de Europese Commissie begin dit jaar om soja aan te merken als grondstof met een hoog risico op indirecte veranderingen in landgebruik, de zogeheten iLUC-classificatie. Die status zou betekenen dat sojaolie op termijn niet meer meetelt voor de Europese doelstellingen voor hernieuwbare energie in transport. Daarmee dreigt een belangrijke afzetmarkt voor sojaolie weg te vallen.
Tijdens de Landbouwraad van 26 mei trokken Oostenrijk, Hongarije, Polen en Roemenië gezamenlijk aan de bel. Volgens de landen ontbreekt bewijs dat Europese soja bijdraagt aan ontbossing. In een officieel Raadsdocument stellen zij dat de uitbreiding van de mondiale sojateelt vooral buiten Europa plaatsvindt en dat Europese productie onder strengere milieuvoorwaarden valt dan in veel derde landen. Bovendien is sojateelt belangrijk om de eigen Europese eiwitproductie te vergroten. De landen pleiten daarom voor een aparte behandeling van Europese soja.
Gevolgen Europese soja
De kern van de discussie draait om sojaolie, een relatief klein maar economisch belangrijk onderdeel van de sojaboon. Ongeveer twintig procent van de boon bestaat uit olie; de rest wordt verwerkt tot sojaschroot voor veevoer. Volgens organisaties uit de sector zorgt juist de verkoop van sojaolie ervoor dat verwerking van Europese soja rendabel blijft. Wanneer de biodieselmarkt wegvalt, vrezen zij dat crushingcapaciteit uit Europa zal verdwijnen en dat de afhankelijkheid van geïporteerd schroot verder toeneemt.
Vooral in Centraal- en Oost-Europa groeit de onrust. Oostenrijk profileert zich de afgelopen jaren nadrukkelijk als producent van Europese, grotendeels ontbossingsvrije soja. Het Oostenrijkse landbouwministerie noemt de Brusselse plannen strijdig met de ambitie om de Europese eiwitvoorziening te versterken en minder afhankelijk te worden van import.
Onvoldoende onderscheid
Ook ketenorganisatie Donau Soja pleit voor een andere benadering. Volgens de organisatie maakt de Commissie onvoldoende onderscheid tussen Zuid-Amerikaanse soja en soja die binnen Europa wordt geteeld. Een algemene classificatie zou volgens Donau Soja juist kunnen leiden tot meer import uit regio’s met een hoger ontbossingsrisico.
De discussie krijgt de komende maanden waarschijnlijk een vervolg in zowel de lidstaten als het Europees Parlement. Het parlement kan het voorstel nog tegenhouden.
