Melkureum is een betrouwbare parameter om de potentiële ammoniakverliezen van melkkoeien in te schatten. Internationaal onderzoek toont een duidelijk verband tussen ureum in melk en stikstofverlies via urine, dat kan omzetten in ammoniak. Al twintig jaar wordt het melkureumgehalte, gecombineerd met de melkproductie per koe, gebruikt als wettelijke methode om ammoniakemissies te bepalen.
Dat stellen Wim van de Geest van het bureau K&G Advies en Harm Rijneveld van het bureau ‘Terug naar de basis’ in een onderzoeksrapport voor de provincie Utrecht in verband met de Utrechtse Monitor Duurzame Landbouw.
Het onderzoek laat zien dat het gebruik van zout in het rantsoen nauwelijks effect heeft op het melkureum. Om één punt verschil te creëren, zou een onrealistisch hoge zouttoediening nodig zijn, wat de gezondheid en melkproductie negatief beïnvloedt. Boeren kunnen dus niet sturen op ureum via zout.
Geen verband met emissie
Uit analyse van 25 KringloopWijzer-bestanden blijkt dat het melkureumgehalte op zich geen verband heeft met de ammoniakemissie per GVE. Wel is een relatie zichtbaar als het ureum wordt vermenigvuldigd met de kg melk per koe. Hogere productie betekent meer voeropname, meer stikstofopname en uiteindelijk meer ammoniakemissie. De KringloopWijzer houdt echter geen rekening met werkelijke rantsoenen, waardoor de theoretische TAN-waarde in de praktijk weinig zegt over emissies in zomer- of winterrantsoen.
Maximale ureumproductie
Het advies: gebruik melkureum (mg per 100 g melk) x kg melk per koe per jaar om streeftabellen voor maximale ureumproductie te maken. Deze methode houdt rekening met verschillen in productie, weidegang en krachtvoergebruik. Hogere productie biedt meer mogelijkheden om melkureum te verlagen, terwijl extensieve bedrijven met lage productie een hoger melkureum mogen hebben door lagere totale excretie en minder emissierisico.
Effectief bijdragen
De KringloopWijzer blijft een waardevolle managementtool, maar overschat de borgbaarheid van ammoniakberekeningen. Voor praktische sturing en emissiereductie adviseert het onderzoek de combinatie van melkureum x productie met gegevens over weidegang en dieren, en expliciet géén gebruik van de TAN. Zo kunnen boeren effectiever bijdragen aan ammoniakreductie zonder de productie of gezondheid van de veestapel te schaden.
