De gras- en maisopbrengst lag in 2023 hoger dan in 2022. Dit was in ieder geval zo bij 16 Koeien en Kansen-bedrijven. Zij zagen een grasopbrengst die gemiddeld bijna 500 kg ds per ha hoger was en een maisopbrengst die ruim 1200 kg ds/ha hoger lag. Door het droge begin van de zomer bleef de grasopbrengst op de meeste bedrijven nog wel iets achter ten opzichte van 2021, maar de vrij natte tweede helft van de zomer zorgde ervoor dat er meer gewas groeide dan in 2022.
Hogere grasopbrengst in 2023
De grasopbrengst op de Koeien en Kansen-bedrijven bedroeg in 2023 gemiddeld ruim 10.500 kg droge stof (ds) per hectare, bijna 500 kg meer dan in 2022 (zie Figuur 1). De opbrengst van bijna 12.000 kg ds/ha in 2021 werd echter niet gehaald, voornamelijk door een droog begin van de zomer, vooral in het noorden, westen en oosten van het land.
Na eind juli viel er in 2023 veel neerslag, waardoor het neerslagtekort grotendeels werd opgeheven. Dit leidde tot een hogere grasopbrengst dan in 2022. De verschillen tussen bedrijven waren kleiner dan in 2022, vooral omdat bedrijven in het oosten hun grasopbrengst met 15-40% zagen stijgen ten opzichte van 2022, toen ze zwaar getroffen waren door de droogte.
Hogere opbrengsten met lagere mestgift
De hogere grasopbrengsten werden gerealiseerd met een 19 kg N/ha lagere dierlijke mestgift. Gemiddeld werd echter 10 kg N/ha meer stikstof uit kunstmest toegediend, waardoor de totale werkzame stikstofgift in 2023 vergelijkbaar was met die van 2022. Dit is een gevolg van de lagere norm voor dierlijke mest door de afbouw van de derogatie.
Naast deze veranderingen in stikstofgift werd er op de Koeien & Kansen-bedrijven gemiddeld minder geweid. Het gemiddelde aantal weideuren daalde van 935 uur in 2022 naar 724 uur in 2023. Door minder weiden en meer maaien kan de grasopbrengst toenemen.
Ook meer stikstof van grasland
Uit Figuur 1 blijkt dat de gemiddelde grasopbrengst op de Koeien & Kansen-bedrijven in 2023 met 5% is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Figuur 2 toont dat ook de gemiddelde stikstofopbrengst van grasland in 2023 met 5% is toegenomen. Het gemiddelde ruw eiwit (RE)-gehalte van 168 gram RE per kg droge stof in 2023 week nauwelijks af van dat in 2022, waardoor de stikstofopbrengst evenredig toenam.
Dankzij de toegenomen grasproductie en het gebruik van minder stikstofbemesting is de gemiddelde stikstofbenutting van de bodem op de Koeien & Kansen-bedrijven gestegen van 65% in 2022 naar 71% in 2023. Ook op bedrijfsniveau was de stikstofbenutting in 2023 dus efficiënter dan in het jaar ervoor.
De variatie in bodembenutting tussen de bedrijven is groot, en varieert tussen de 46 en 102%.
Hogere maisopbrengst
Figuur 3 toont dat de gemiddelde maisopbrengst op de Koeien & Kansen-bedrijven in 2023 rond de 17.500 kg droge stof (ds) per hectare ligt, een stijging van ruim 1200 kg ds/ha ten opzichte van 2021 en 2022. Op veel bedrijven die in 2022 geen last hadden van de droogte, wijkt de maisopbrengst in 2023 niet veel af van voorgaande jaren. Bedrijven die in 2022 wel zwaar getroffen werden door droogte konden dankzij voldoende neerslag in de tweede helft van de zomer een aanzienlijk hogere maïsopbrengst realiseren dan in 2022.
Bron: Wageningen UR
