Insecten komen meer en meer in de belangstelling onder andere als eiwitbron voor diervoeders. Staatssecretaris Sharon Dijksma heeft een positieve houding ten aanzien van het gebruik van insecten. Ze wil de innovatieve ontwikkelingen in de voedselketen ondersteunen en de belemmeringen op de Europese agenda plaatsen.
Voordeel
Het benutten van insecten in diervoer heeft een aantal voordelen. Dijksma (EL&I) wil de innovatieve ontwikkelingen in de voedselketen ondersteunen. Wel stelt ze de voorwaarde dat er geen risico’s voor mens, dier en milieu mogen zijn. Als knelpunten noemt ze: onvoldoende kennis over de risico’s van insecten voor diervoeders en belemmeringen in toepasselijke Europese regelgeving. Op nationaal niveau wordt gewerkt aan deze knelpunten.
Risicobeoordeling
Ten eerste is het Bureau Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering van de NVWA reeds vergevorderd met de risicobeoordeling van insecten ten behoeve van diervoedertoepassing. Ten tweede zijn de Rijksoverheid en de VENIK (Verenigde Nederlandse Insectenkwekers) de ‘Green Deal: Insecten voor feed, food en farma’ overeengekomen. Het doel van deze Green Deal is om onnodige knelpunten in wet- en regelgeving specifiek te duiden en om daar waar nodig oplossingen te vinden om deze knelpunten weg te nemen door het leveren van input en het doen van voorstellen. Het kabinet spant zich daarbij in om onnodige belemmeringen in wet- en regelgeving, die door VENIK zijn geïnventariseerd, daar waar mogelijk weg te nemen.
Europese verordeningen
In het geval van insecten voor diervoedertoepassing (inclusief aquacultuurdieren) heeft een recente praktijkcasus duidelijk gemaakt dat er twee Europese verordeningen zijn, die deze toepassingsmogelijkheden sterk beperken.
De twee betreffende Europese verordeningen zien toe op de bescherming van de volks- en diergezondheid. Uitgangspunt van verordening (EG) nr. 999/2001 (de TSE-verordening) is, dat het gebruik van dierlijk eiwit in diervoeders voor landbouwhuisdieren verboden is.
Omdat voormalige voedingsmiddelen dierlijk eiwit bevatten, is het niet toegestaan om deze producten als substraat te gebruiken voor insecten. Wel is het vanaf 1 juni 2013 mogelijk om dierlijke eiwitten van niet herkauwers te vervoederen aan aquacultuurdieren.
Daarnaast bevat de verordening (EG) nr. 1069/2009 (de verordening dierlijke bijproducten) regels voor het verstrekken van verwerkte dierlijke eiwitten, waaronder voormalige voedingsmiddelen, aan dieren die voor de productie van voedsel en andere dierlijke producten worden gebruikt. Beide EU-verordeningen kennen hun oorsprong in de BSE-problematiek.
Vrij van dierlijk eiwit
Op basis van bovengenoemde Europese verordeningen kunnen alleen rest- en afvalstromen worden benut voor insectenkweek, als deze vrij zijn van dierlijke eiwitten. Dit betekent, dat alleen ‘geselecteerde’ rest-/afvalstromen (ook VVM) van uitsluitend plantaardige herkomst, zoals groente en fruit, en over-de-datumzijnde samengestelde levensmiddelen met kleine hoeveelheden dierlijke producten, zoals brood, koekjes, pasta en snoep, kunnen worden vervoederd aan insecten als deze daarna op één of andere wijze in de humane voedselketen komen. Het verkrijgen van dergelijke, geselecteerde rest-/afvalstromen is evenwel duurder en op een dergelijke voedingsbodem zal het beoogde insect minder snel groeien.
Regionaal
Daarnaast zijn er nog enkele zaken die op nationaal niveau geregeld dienen te worden. Dit betreft enerzijds de registratie van dergelijke insecten op de lijst van ‘voor productie te houden dieren’ voor zover de betreffende insecten niet op deze lijst voorkomen. Anderzijds dient een dergelijk grootschalig insectenkweekbedrijf een erkenning te hebben, die door de NVWA wordt verstrekt mits aan Europese regelgeving wordt voldaan.
Europese agenda
Vanwege de genoemde voordelen en de innovatieve ontwikkeling ten behoeve van de voedselketen wil Dijksma de toepassingsmogelijkheden van insecten als diervoedergrondstof verder verkennen. De belangrijkste belemmeringen zijn evenwel twee Europese verordeningen. Dijksma is dan ook voornemens om deze belemmeringen met de Europese Commissie te bespreken met het verzoek om deze problematiek op de Europese agenda te plaatsen.
EFSA
De eerder genoemde Nederlands risicobeoordeling zal bij de Europese Commissie en de EFSA, de Europese evenknie van de NVWA, ingebracht worden ter ondersteuning van een Europese risicobeoordeling. Dit laatste is een noodzakelijke stap in een mogelijke aanpassing van Europese regelgeving ten gunste van het benutten van insecten voor diervoeder. Daarbij geldt wel de reeds genoemde voorwaarde, dat het gebruik van insecten geen gevaar mag opleveren voor mens, dier en milieu.
