Ingrijpende overheidsmaatregelen zorgen voor structurele verschuivingen in de veehouderij – en dat blijft niet zonder gevolgen voor toeleveranciers. De mengvoedersector staat voor forse uitdagingen door de verwachte daling van het aantal dieren. Dat blijkt uit het nieuwste rapport van ABN Amro: Krimp veestapel reikt verder dan het boerenerf.
Geen nieuws meer missen? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief
Van stal tot fabriek: impact van beëindigingsregelingen is groot
Meer dan 1.500 veehouders staan op het punt om hun bedrijf vrijwillig te beëindigen via de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv en Lbv-plus). Met een combinatie van beëindigingsvergoedingen en verhoogde afroming van dier- en fosfaatrechten zet de overheid in op het fors reduceren van de veestapel. Die krimp – naar verwachting 15 tot 18 procent tot 2030 – is bedoeld om stikstofemissies te verlagen en het mestoverschot terug te dringen.
Maar deze transitie blijft niet beperkt tot de boer zelf. Ook bedrijven in de keten, waaronder mengvoederleveranciers, krijgen te maken met een flink lagere vraag. Volgens berekeningen van ABN AMRO kan dit leiden tot een structurele daling van het bbp met 1,5 miljard euro per jaar en 13.300 banen die mogelijk verdwijnen.
Mengvoederbedrijven zien afzet met 200 miljoen krimpen
Voor de mengvoederindustrie zijn de vooruitzichten zorgelijk. De sector wordt volgens de analyse geraakt voor ongeveer 200 miljoen euro aan omzetverlies. Dit komt doordat veehouders stoppen of hun productiecapaciteit verlagen, waardoor de vraag naar mengvoer afneemt. Ook andere toeleveranciers zoals dierenartsen, machinebouwers en loonwerkers worden geraakt.
De gevolgen verschillen per regio en sector. De grootste klappen vallen naar verwachting bij de varkenshouderij (-16%) en pluimveesector (-13%). Deze sectoren zijn grote afnemers van mengvoer, waardoor de directe impact voor mengvoederbedrijven aanzienlijk is.
Strategieën nodig om overcapaciteit te voorkomen
Niet alleen de mengvoersector, maar ook de verwerkende industrie zoals zuivelfabrieken en slachterijen ziet de onzekerheid toenemen. De dreiging van overcapaciteit hangt boven de markt. Het vraagt om snelle aanpassingen en strategische keuzes van bedrijven. Denk aan het verkleinen van productiecapaciteit of juist het zoeken van afzet in exportmarkten.
Ook innovatie en specialisatie kunnen helpen om economische schade te beperken. Zo zouden mengvoederbedrijven zich meer kunnen richten op hoogwaardige, op maat gemaakte voeders of het bedienen van niches zoals extensieve of biologische veehouderij.
Nieuwe kansen: herbestemming van landbouwgrond en arbeid
De krimp van de veestapel biedt naast risico’s ook kansen. Akkerbouw, natuurontwikkeling en ruimte voor andere economische activiteiten kunnen ontstaan op vrijgekomen gronden. Volgens de analyse komt er mogelijk 10.000 hectare beschikbaar voor akkerbouw, wat neerkomt op een stijging van bijna 2% van het huidige areaal.
Daarnaast biedt het vrijkomen van arbeid en ruimte op het energienet mogelijk lucht voor andere sectoren in de economie. Maar deze transitie vergt tijd en vraagt om regie en samenwerking in de keten.
