De economie kwakkelt, maar toch is de arbeidsmarkt nog steeds zeer krap. Mede door vergrijzing kampen ondernemers met een structureel tekort aan arbeidskrachten. Werkgevers moeten daarom inzetten op een hoger welzijn van hun medewerkers. Op die manier kunnen ze personeel eenvoudiger werven, langer vasthouden en de arbeidsproductiviteit verhogen. Dat blijkt uit de nieuwe Sectorprognose van ABN AMRO.
Ondernemers beschouwen een tekort aan arbeidskrachten nog altijd als verreweg de belangrijkste belemmering voor verdere groei, zo blijkt uit de Conjunctuurenquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Door de vergrijzing kunnen personeelstekorten tot 2040 verder toenemen. In dat jaar piekt de vergrijzing, zo verwacht het Centraal Planbureau (CPB).
Meeste vergrijzing in transportsector, ook agrarische sector vergrijst
In een aantal sectoren gaat de komende jaren een aanzienlijk deel van de medewerkers met pensioen. De transportsector spant de kroon: ruim drie op de tien medewerkers (31 procent) in die sector is 55 jaar of ouder. Ter vergelijking: in de gehele Nederlandse economie is dat 22,8 procent. Dat is problematisch, want op dit moment kampt al bijna de helft van de werkgevers in de transportsector met een tekort aan arbeidskrachten. Ook in het vastgoed, de industrie en de sectoren Agri en Food is het personeelsbestand relatief grijs, terwijl minstens een kwart tot drie op de tien ondernemers in deze sectoren nu al aangeeft te kampen met een personeelstekort.
Sleutel tot groei ligt bij welzijn medewerkers
Het welzijn van medewerkers is om meerdere redenen belangrijk. Natuurlijk zullen medewerkers die tevreden zijn over hun werkgever minder snel geneigd zijn de organisatie te verlaten. Ook zullen goede werkgevers minder moeite hebben met het aantrekken van nieuw personeel.
Misschien nog wel belangrijker is dat een hoger welzijn kan leiden tot een hogere productiviteit. Zo bleek in 2023 uit onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam dat een hoger werkgeluk leidt tot hogere productiviteit. Vooral bij complexere taken was het effect groot.
Dit is van belang omdat veel banen door toenemende automatisering en gebruik van technologie steeds meer complexe taken omvatten. Een hoger werkgeluk kan er dus toe leiden dat met hetzelfde aantal medewerkers meer kan
worden geproduceerd, zeker in een hoogtechnologische, kennisintensieve economie. Het gegeven dat een hoger welzijn volgens onderzoekers leidt tot lager verzuim komt daar nog eens bovenop.
Grote verschillen tussen sectoren
Uit de Sectorale Welzijnsmonitor van ABN AMRO blijkt dat er grote verschillen zijn in het welzijn van medewerkers tussen verschillende sectoren. Zo ligt het welzijn gemiddeld lager in de sectoren Food, Industrie, Leisure, Transport, Retail en Zorg. Dat is vooral een probleem in sectoren waar werkgevers kampen met een groot tekort aan arbeidskrachten, waaronder de transportsector.
Onder andere in de transportsector is het dus nodig om het welzijn van medewerkers te verbeteren, ook om te voorkomen dat een vicieuze cirkel ontstaat, waarin als gevolg van het lage welzijn de personeelstekorten toenemen, de werkdruk daardoor oploopt en het welzijn weer verder afneemt, et cetera.
Welzijn in bijna alle sectoren verbeterd
Het welzijn van medewerkers is in 2023 in vrijwel alle sectoren verbeterd. Met name de werkprivébalans en de ruimte voor persoonlijke ontwikkeling zijn fors verbeterd.
Werkgevers bieden werknemers meer ruimte voor hun hobby’s, vrienden en familie. Steeds vaker hebben personeelsleden inspraak in hun werktijden en kan verlof naar wens worden opgenomen.
Opvallend is dat de werkdruk verder is afgenomen. Werknemers maken minder overuren. Daarnaast ervaart minder personeel het werk als te veel of te zwaar. Dit betekent dat werkgevers ondanks de krappe arbeidsmarkt in staat zijn om hun werknemers te ontlasten.
Ziekteverzuim daalt slechts licht
Toch laat de verbetering in de gezondheid van die werknemers te wensen over. Het ziekteverzuim daalt slechts licht. Ruim 15 procent van het personeel voelt zich enkele keren per maand of vaker compleet uitgeput door werk.
Ook voelt 22 procent zich moe in de ochtend, een stuk meer dan de 17 procent die dit in 2015 aangaf.
Werkgevers investeren meer in de ontwikkeling van hun personeel
Leidinggevenden stimuleren steeds vaker de ontwikkeling van kennis en vaardigheden, zo geven hun werknemers aan. Dit is een belangrijke trend die zorgt voor innovatie bij ondernemingen. Als het personeel meer ruimte krijgt om te innoveren kan de productiviteit ook verbeteren. Daarnaast krijgt het personeel meer doorgroeimogelijkheden in een krappe arbeidsmarkt. Zo geven medewerkers steeds vaker aan kans te maken op een promotie. En als die toch uitblijft, kunnen ze makkelijker ergens anders aan de slag.
Verdere verbetering welzijn is nodig
Een verdere verbetering van het welzijn is nodig om de productiviteit te verhogen en voldoende personeel aan te trekken. Het lijkt erop dat veel werkgevers daar als gevolg van de krappe arbeidsmarkt al volop mee bezig zijn, waardoor het welzijn de laatste jaren in vrijwel alle sectoren sterk is verbeterd. Vooral de werkprivébalans en de mogelijkheid tot persoonlijke ontwikkeling zijn gestegen.
Lees meer in de Sectorprognose van ABN AMRO
